Ba chữ cái là ba nhóm sở thích nghề mạnh nhất của bạn theo mô hình Holland (RIASEC), xếp từ mạnh tới yếu: Người Sáng Tạo, Người Xã Hội, Người Dẫn Dắt. Hai chữ đầu ghép lại thành hình mẫu của bạn.
Bạn dùng sự sáng tạo để chạm tới con người.
Bạn có thể biến một bài học khô khan thành một câu chuyện khiến người ta nhớ mãi.
Bạn thường thấy mình sống động khi tác phẩm của mình làm ai đó thay đổi.
Chữ thứ ba là Dẫn Dắt: bạn muốn việc mình làm tạo ra ảnh hưởng và kết quả nhìn thấy được.
Siêu năng lực của bạn: Kể chuyện chạm tim và làm người khác tốt lên. Cộng thêm con mắt thẩm mỹ, đây là chỗ bạn có thể tạo khác biệt.
Bạn đã xếp bốn điều theo thứ tự quan trọng khi chọn nghề: 1. Bản thân, 2. Tình yêu, 3. Tiền bạc, 4. Danh tiếng. Điều đứng đầu là tử huyệt: nghề nào chạm vào nó, bạn rất dễ bỏ cuộc dù mọi thứ khác đều tốt.
Với bạn, bản thân nghĩa là sống đúng là mình, được lớn lên, làm điều mình thấy đúng.
Cảnh báo: Một nghề bắt bạn sống như một người khác, lặp lại vô hồn, không được học thêm gì, thì dù lương cao bạn vẫn sẽ muốn bỏ.
Nên chọn: Chọn nơi có lộ trình học hỏi, có tiếng nói, cho phép bạn làm theo cách của mình.
Điều bạn xếp cuối là danh tiếng. Đây là thứ bạn sẵn sàng nhường nhất khi phải đánh đổi. Biết trước điều này giúp bạn bớt day dứt khi chọn.
Những năng lực nổi bật nhất, dựa trên phần tự đánh giá và những gì bạn kể đã làm được. Sở thích cho bạn động lực, năng lực cho bạn lợi thế. Hướng đi tốt thường nằm ở chỗ hai thứ này gặp nhau.
1. Thẩm mỹ, hình dung không gian (rất nổi bật): Bạn nhìn ra bố cục, màu sắc, hình khối mà người khác không thấy. Dùng tốt nhất ở: Thiết kế, kiến trúc, dựng phim, trải nghiệm người dùng, trình bày sản phẩm cho đẹp và dễ hiểu.
2. Thấu cảm, lắng nghe (nổi bật): Bạn đọc được cảm xúc và nhu cầu thật của người đối diện. Dùng tốt nhất ở: Giáo dục, chăm sóc, tư vấn, nhân sự, bán hàng tư vấn, quản lý con người.
3. Ngôn ngữ, diễn đạt (nổi bật): Bạn dùng lời và chữ để làm người khác hiểu, nhớ và hành động. Dùng tốt nhất ở: Viết, trình bày, dạy học, bán hàng, truyền thông. Thời của AI, người diễn đạt rõ ràng cũng là người ra lệnh cho máy giỏi hơn.
Việc thử trong 7 ngày: Thiết kế lại một thứ quanh bạn (một tấm thiệp, góc học tập, một trang giới thiệu) rồi hỏi 3 người cảm nhận. Làm xong, tự hỏi: mình có muốn làm việc này nhiều hơn không?
Bản đồ không chọn thay bạn một nghề duy nhất. Nó khoanh ra những vùng nghề hợp với sở thích, năng lực, giá trị và chính lời bạn kể, để bạn đi tìm hiểu và thử thật. Người quyết định cuối cùng là bạn.
Hướng 1: Thiết kế, làm đẹp và sáng tạo hình ảnh: Ví dụ: Thiết kế trải nghiệm người dùng (UX/UI); Thiết kế ấn phẩm, thiệp, quà tặng thủ công (handmade); Hoạ sĩ minh hoạ, vẽ truyện tranh, hoạt hình; Nhà thiết kế đồ hoạ. Gợi ý dựa trên sở thích Sáng Tạo của bạn ở mức cao, các nghề trong vùng này cần con mắt thẩm mỹ và sự thấu cảm, là thế mạnh của bạn và chính lời bạn kể nhắc tới "thiết kế", "vẽ", "thiệp".
Hướng 2: Viết, truyền thông, nội dung và biểu diễn: Ví dụ: Nhà báo, biên tập viên; Nhà sáng tạo nội dung số; Nghệ sĩ biểu diễn, âm nhạc; Người viết nội dung (copywriter). Gợi ý dựa trên sở thích Sáng Tạo của bạn ở mức cao và các nghề trong vùng này cần khả năng diễn đạt và con mắt thẩm mỹ, là thế mạnh của bạn.
Hướng 3: Luật, hành chính, ngôn ngữ và quốc tế: Ví dụ: Biên - phiên dịch viên; Chuyên viên quan hệ quốc tế, ngoại giao; Luật sư; Công chức hành chính. Gợi ý dựa trên sở thích Sáng Tạo của bạn ở mức cao và các nghề trong vùng này cần khả năng diễn đạt và khả năng tự học, là thế mạnh của bạn.
Các nhóm ngành ứng với ba vùng nghề gợi ý cho bạn. Hãy đặt nguyện vọng theo thứ tự: nhóm ngành hợp mình trước, tên trường sau. Học đúng ngành ở trường vừa sức tốt hơn học sai ngành ở trường danh tiếng.
Công nghệ thông tin - Dữ liệu (dẫn tới: Thiết kế trải nghiệm người dùng (UX/UI)): Ngành học: Khoa học máy tính, Kỹ thuật phần mềm, Khoa học dữ liệu, Trí tuệ nhân tạo, An toàn thông tin, Hệ thống thông tin. Tổ hợp thường gặp: A00, A01, một số trường nhận thêm D01 (Toán, Văn, Anh). Trường tiêu biểu để bắt đầu tìm hiểu: ĐH Công nghệ (ĐHQG Hà Nội), ĐH Công nghệ Thông tin (ĐHQG TP.HCM), Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông, ĐH Bách khoa Hà Nội, ĐH FPT.
Nghệ thuật - Thiết kế - Truyền thông (dẫn tới: Thiết kế ấn phẩm, thiệp, quà tặng thủ công (handmade)): Ngành học: Thiết kế đồ hoạ, Thiết kế thời trang, Thiết kế nội thất, Kiến trúc, Báo chí, Truyền thông đa phương tiện, Quan hệ công chúng, Đạo diễn - quay phim. Tổ hợp thường gặp: C00, D01, các ngành thiết kế và kiến trúc thường có thi vẽ năng khiếu, ngành biểu diễn có thi năng khiếu riêng. Trường tiêu biểu để bắt đầu tìm hiểu: ĐH Kiến trúc Hà Nội, ĐH Kiến trúc TP.HCM, ĐH Mỹ thuật Công nghiệp, Học viện Báo chí và Tuyên truyền, ĐH Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội.
Ngôn ngữ - Quốc tế (dẫn tới: Biên - phiên dịch viên): Ngành học: Ngôn ngữ Anh, Ngôn ngữ Trung Quốc, Ngôn ngữ Nhật, Ngôn ngữ Hàn Quốc, Quan hệ quốc tế, Biên - phiên dịch. Tổ hợp thường gặp: D01 và các tổ hợp có môn ngoại ngữ (thường nhân hệ số môn ngoại ngữ). Trường tiêu biểu để bắt đầu tìm hiểu: ĐH Ngoại ngữ (ĐHQG Hà Nội), ĐH Hà Nội, Học viện Ngoại giao, ĐH Ngoại thương.
Bắt đầu từ ngày mai, không đợi đầu năm.
Tháng 1, Tìm hiểu: Xem ít nhất 3 video "một ngày làm Thiết kế trải nghiệm người dùng (UX/UI)" và các nghề còn lại. Hỏi chuyện ít nhất một người đang làm nghề số một: họ thích gì, ghét gì, thu nhập ra sao, cần giỏi môn gì.
Tháng 2, Thử tay: Làm một dự án nhỏ liên quan tới nghề số một (tự học một khoá ngắn miễn phí, tham gia câu lạc bộ, làm một sản phẩm). Song song, đọc đề án tuyển sinh của 3 trường bạn nhắm.
Tháng 3, Chốt hướng: Chốt một hướng chính và một hướng dự phòng cùng nhóm ngành. Lên kế hoạch ôn đúng tổ hợp. Ngồi xuống nói chuyện với bố mẹ bằng chính tấm bản đồ này, để cả nhà cùng nhìn một hướng.
Đây là câu gợi ý được ráp từ năng lực, sở thích và giá trị của bạn, không phải lời kết luận. Hãy đọc to một lần, giữ lại chữ nào thấy đúng, rồi tự viết lại bằng lời của mình cho tới khi đọc lên thấy đó thật sự là mình.
Tôi dùng con mắt thẩm mỹ và sự thấu cảm của mình để tạo ra những tác phẩm chạm tới cảm xúc cho những người muốn sống theo cách của riêng mình, vì tôi tin rằng mỗi người đều có quyền tự viết con đường của mình.